Dziennik Przedsiebiorcy

Publikacja 29.12.2014

KW_TAGS

Emocje a praca

Jak diagnozować pracoholizm? Czy intensywna praca jest najważniejszym wyznacznikiem pracoholizmu? Na te pytania można odpowiedzieć, akcentując, że zasadnicze znaczenie mają emocje, które odczuwa pracownik w pracy i po niej, a także motywacja, którą kieruje się, wykonując zadania zawodowe. Po pierwsze, należy stwierdzić, czy osoby uzależnione od pracy cechują się niskim zadowoleniem z pracy, odczuwają lęk i przejawiają stany depresyjne. Po drugie, czy starają się wykonywać zadanie, kierując się przede wszystkim wymaganiami zewnętrznymi. Po trzecie, czy poprzez pracę starają się redukować negatywne emocje. Nowoczesnym narzędziem kwestionariuszowym służącym do diagnozy pracoholizmu jako uzależnienia od pracy jest Work Craving Scale (WCS) autorstwa Kamili Wojdyło i Jacka Bucznego.

W badaniach pracoholizmu jako uzależnienia od pracy analizowano związki między pracoholizmem a wyznacznikami stanu zdrowia. Analizy korelacyjne wykazały, że z wyższym poziomem pracoholizmu wiąże się większe natężenie zaburzeń somatycznych (np. bóle głowy) i symptomów depresyjnych (np. myśli samobójcze). Wykazano także, iż wyższemu pracoholizmowi towarzyszyło osłabienie zachowań prozdrowotnych (np. gorsze odżywianie się) i mniejsza aktywność fizyczna (patrz tabela: „Stopień związku między pracoholizmem a zaburzeniami psychosomatycznymi, zachowaniami prozdrowotnymi i godzinami pracy”).

Okazało się zatem, że pracoholizm był związany ze stanem psychosomatycznym pracowników. Wprawdzie związki między zmiennymi analizowane oddzielnie były relatywnie niewielkie (za każdym razem mniej niż 6 proc.), ale analizy dodatkowe wykazały, że efekt łączny, wyliczony dla wszystkich badanych zmiennych, wynosił około 15 proc., co wskazuje, że za około 15 proc. różnic w szeroko pojmowanym stanie zdrowia pracowników mógł odpowiadać pracoholizm. Siła związku między pracoholizmem a czasem spędzanym w pracy przez uczestników badania była zerowa.

W badaniach udział wzięli pracownicy różnych szczebli (w tym 36 menedżerów), zatrudnieni w różnych firmach (14,7 proc. zatrudnionych w mikroprzedsiębiorstwie, 37,2 proc. w małym, 38 proc. w średnim i 10,1 proc. w przedsiębiorstwie powyżej 250 pracowników), w wieku od 18 do 59 lat (51 proc. kobiet, 49 proc. mężczyzn). Uczestnicy badań średnio spędzali w pracy 9,65 godziny dziennie w ostatnim miesiącu, licząc od daty pomiaru. Analiza rozkładu natężenia pracoholizmu wskazuje, że relatyw-nie niewielki procent badanej próby cechował się wysokim lub bardzo wysokim poziomem pracoholizmu (patrz na s. 78 wykres: „Rozkład pracoholizmu w grupie badanych pracowników”). Następne badania powinny wykazać, czy osoby uzyskujące wysokie lub bardzo wysokie wyniki w takich badaniach przejawiają poziom patologicznego uzależnienia od pracy. Niezależnie od tych wyników wysokie wyniki w zakresie pracoholizmu mogą sugerować poważne niebezpieczeństwo dla zdrowia pracowników i funkcjonowania firmy.

Jak wskazują badania polskie oraz zagraniczne, pracoholizm i entuzjazm pracy to dwa przeciwstawne zjawiska. Entuzjaści pracy w porównaniu z pracoholikami cechują się wyższym poziomem emocji pozytywnych niż negatywnych oraz przejawiają wysoki poziom zasobów osobistych, który ułatwia im radzenie sobie zarówno z codzienną pracą, jak i porażkami. Entuzjazm pracy zmniejsza szansę wystąpienia wypalenia zawodowego, podczas gdy pracoholizm to ryzyko zwiększa. Ostatnie badania realizowane w Japonii, w których analizowano małżeńskie diady, pokazały, że entuzjazm pracy wzmacnia zadowolenie z życia rodzinnego, natomiast pracoholizm wzmacnia konflikt między pracą a życiem rodzinnym i osłabia zadowolenie z partnera.

Pracoholizm a funkcjonowanie firmy

Z punktu widzenia pracodawcy pracoholizm może prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji. Po pierwsze, wiąże się ze słabym samoukierunkowaniem pracowników, co przejawia się niską samodzielnością kadry i orientacją na unikanie porażki. Po drugie, wiąże się z obniżonym stanem zdrowia psychosomatycznego. Po trzecie, może skutkować znaczącym obniżeniem się efektywności pracowników i trudnością w delegowaniu zadań. Po czwarte, jak pokazują doniesienia prasowe m.in. z Japonii, skrajne zapracowanie prowadzi do wycieńczenia organizmu i skutkuje śmiercią z przepracowania (karoshi).

Powyższe argumenty skłaniają do sformułowania zaleceń związanych z zarządzaniem personelem. Badania nad pracoholizmem wskazują, że zdrowie pracowników jest z jednej strony ważnym wskaźnikiem funkcjonowania firmy, a z drugiej – jest cennym zaso-bem, o który pracodawca powinien dbać. Absencje wynikające ze złego stanu zdrowia mogą być bowiem poważnym problemem dla pracodawcy.

O dobry stan zdrowia pracowników można zabiegać nie tylko w sposób prewencyjny, czyli zapobiegając problemom, które już się pojawiły, lecz także przez odpowiednie działania profilaktyczne i wzmacniające zachowania prozdrowotne (np. wysiłek fizyczny, dieta) oraz uczące technik radzenia sobie z porażką (traktowanie jej jako naturalnego efektu działań, interpretowanie jej jako wyzwania itp.). Wzmacnianie poczucia autonomii pracownika, np. przez wybór chociażby celów i zadań, redukowanie wymo-gów zewnętrznych oraz dostosowywanie wymogów do możliwości pracowników lub rozwój odpowiednich kompetencji, powinno zmniejszać szansę wystąpienia wypalenia zawodowego jako skutku pracoholizmu. Pracodawcy mogliby także wzmacniać entuzjazm pracy, dbając, by wykonywanie pracy dawało pracownikom możliwość doświadczenia wielu pozytywnych emocji: satysfakcji i radości. Oczywiście wpierw warto byłoby sprawdzić, pytając pracowników, co mogłoby być źródłem tych emocji

dr Jacek Buczny
Personel Plus

Dołącz do dyskusji

Kod antyspamowy
Odśwież

FacebookGoogle Bookmarks

Czytaj również

Ile kosztują i ile trwają najpopularniejsze operacje plastyczne?

Czy zabiegi upiększające to oferta skierowana wyłącznie do bardziej zamożnej części społeczeństwa, czy jednak pozwolić może sobie na nie już prawie każdy?

Wypalony potencjał - kto jest narażony na wypalenie zawodowe?

Wzrastające zdenerwowanie, wywołane nawet drobnymi sprawami, ciągłe uczucie zmęczenia, niechęć do przebywania z ludźmi to pierwsze sygnały wypalenia...

Wygląd i prezencja biura - jaki ma wpływ na pracownika?

Zastanawiając się nad komfortem pracy zadajemy sobie pytanie - jaki wpływ na pracownika ma wygląd i prezencja biura?

Catering dietetyczny – wady i zalety

Co więcej, specjalistyczna dieta zalecana jest przecież nierzadko osobom, które borykają się z różnymi rodzajami chorób. Do tych zaliczyć można nie...

Cytaty motywacyjne - ich znaczenie i wpływ

Coaching rozwoju osobistego – motywujące frazesy okiem psychologa

Wszyscy zetkneliśmy się z motywującymi cytatami, ale co się stanie jeśli psycholog wypowie się na temat ich wartości i ewentualnych zagrożeń?

Folwark Karczemka - detox od cywilizacji

W erze rozwoju technologii telekomunikacyjnych coraz bardziej przyzwyczajamy się do “bycia pod telefonem” w każdej sytuacji, nawet w czasie wakacji.

Jak dbać o środowisko? - 5 sposobów na życie z myślą o naturze

Gdyby poddać recyklingowi wyłącznie niedzielne wydania tych magazynów, bylibyśmy w stanie ocalić pół miliona drzew tygodniowo. Z tego typu problemami na...

Coaching - co widzisz, gdy patrzysz?

„Tak długo, jak koncentrujesz się na tym, czego nie masz, czego ci brakuje, będziesz nieszczęśliwy” – tak mi w uszach i sercu wybrzmiało.